LESZEK S. PRĘCIKOWSKI

NAJWYŻSZE I NAJPOTĘŻNIEJSZE DRZEWA ŚWIATA

Do najwyższych drzew na świecie należą:

Mamutowiec olbrzymi (Sequoiadendron giganteum),występowanie: USA (Kalifornia, zach. stoki Sierra Nevada) - najwyższy dziś żyjący okaz Generał Sherman ma 95 m i liczy sobie 2700 lat, średnica jego pnia u podstawy wynosi 17,6 m (obwód pnia 30,5 m), zaś masę drzewa ocenia się na 6000 ton (zatem jest to najpotężniejszy żywy organizm na Ziemi). Najwyższym okazem był Ojciec Lasu, który miał ponoć wysokość 135 m i średnicę pnia 12 m. Są to drzewa rozdzielnopłciowe, jednopienne, posiadają zwartą, ciemnozieloną, stożkowatą koronę i prostą strzałę. Korowina jest bardzo gruba (do 60 cm - chroni drzewo przed zimnem i pożarami) i miękka. Igły wielosezonowe, po 3 - 4 latach brązowieją, zamierają i nie opadają. Szyszki są małe, jajowate, dojrzewają w 2. roku i często przez wiele lat pozostają zamknięte, opadają wraz z zaschniętymi gałązkami bocznymi.

Eukaliptus królujący (Eucalyptus regnans), występowanie: Australia - najwyższe dziś żyjące okazy mają po ok. 100 m; dane dotyczące rozmiarów eukaliptusów zawierają wiele nieścisłości, co wynika niewątpliwie z biologii tych drzew (należą one do najszybciej rosnących drzew na ziemi, wysokość 30 m potrafią osiągnąć już w wieku 10 lat, rzadko który osobnik przeżywa 600 lat; nagminnie ulegają pożarom, wskutek dużej zawartości olejków eterycznych i zrzucanej wielkiej ilości suchej kory, naturalnej >podpałki<, przy czym ta cecha paradoksalnie umożliwia im rozwój, wypalone osobniki użyźniają glebę, a na odsłoniętej powierzchni, korzystając z dobrych teraz warunków świetlnych szybko kiełkują nasiona, nieczęsto więc mogą przetrwać osobniki stare i potężne, mające znaczną wysokość - pozostają po nich jedynie opowieści; dopełnieniem sytuacji jest bardzo intensywne użytkowanie tych drzew przez człowieka); za bezsprzecznie najwyższe znane drzewo w historii uważa się ścięty pod koniec XIX w. okaz tego gatunku, który rósł w australijskiej Wiktorii nad rzeką Watts, o wysokości w chwili ścięcia 132,6 m, a był on wówczas nadłamany i ocenia się że w rzeczywistości mógł mieć 152-155 m, ponadto znany jest przekaz o eukaliptusie ochrzczonym imieniem Mark Twain, który miał 101 m wysokości, lecz niedawno spłonął, za największy obecnie żyjący okaz uważa się Big Tree - 98 metrowego olbrzyma (dane z 1974 roku) odkrytego w 1956 r. na Tasmanii.

Sekwoja wiecznie zielona (Sequoia sempervirens), występowanie: USA (Oregon i Kalifornia, wzdłuż wybrzeży Pacyfiku) - dorastająca wg różnych źródeł od 109,2 m do 135 m wys. i 6 m średn. pnia (osobniki już nieżyjące); najwyższa żyjąca sekwoja to Tall Tree w Narodowym Parku Redwood, mająca ponad 115 m i wiek zaledwie 600 lat -sekwoje należą bowiem do gatunków szybko rosnących, (najstarsze osiągają ponad 2000 lat).

Jedlica/daglezja (Pseudotsuga menziesii) var. viridis, występowanie: USA - do 100 m (najwyższy, ścięty okaz miał 115,5 m, 4,5 m średn. pnia, a wiek oceniany na 1375 lat.

Agatis nowozelandzki (Agathis australis), występowanie: Nowa Zelandia - ponad 100 m, wiek do 4000 lat (taki okaz uległ zniszczeniu w latach 80. XIX w.); największym dziś żyjącym okazem jest Tane Mahuta, rosnący na Wyspie Północnej Nowej Zelandii, mający wysokość 81 m i wiek ok. 2000 lat.

Świerk sitkajski (Picea sitchensis), występowanie: zach. Ameryka Płn.(od Alaski do Kalifornii) - max. 90 m i 5 m średn. pnia.

Jodła olbrzymia (Abies grandis), występowanie: USA - do 75 m i 1,8 średn. pnia (pewne źródła podają 90-100 m).

Jodła szlachetna (Abies procera), występowanie: USA - do 80 m.

Żywotnik olbrzymi (Thuja plicata/gigantea), występowanie: zach. Ameryka Płn. (USA, Kanada) - do 75 m wys. i 6 m średn. pnia.

Sosna wejmutka (Pinus strobus), występowanie: USA i Kanada (1,8 średn. pnia) oraz sosna żółta (Pinus ponderosa), występowanie: USA (2,5 m średnicy pnia) - oba gatunki osiągające w ojczyźnie do 70 m wysokości.

ŹRÓDŁA:

Drzewoznawstwo, pr. zb. p. red. S. Białoboka i Z. Hellwiga, PWRiL 1955

Hageneder F., The living wisdom of trees, Duncan Baird Publishers 2005 (wyd. pol.: Świat Książki)

Seneta W., Dendrologia, PWN 1983

D. i S. Tałałajowie, Dziwy świata roślin, PWRiL 1974

Szymanowski T., Drzewa ozdobne, Arkady 1957

Viard M., Les arbres en 1000 photos, Editions Solar b.d. (wyd. pol.: Arkady)

Ziółkowska M., Gawędy o drzewach, LSW 1988

Copyright: Leszek S. Pręcikowski - 2008